ถึงเวลาแล้วหรือยังที่จะให้การดูแลและเอาใจใส่ ฟันซี่น้อยๆ อวัยวะผู้ซื่อสัตย์ที่ช่วยแบกรับภารกิจในช่องปากของคุณ โดยไม่เคยบ่นหรือโอดครวญ ตลอดระยะเวลายาวนานเท่ากับอายุของคุณทีเดียว
ผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยที่ผ่านพ้นช่วงเวลาแห่งการก่อร่างสร้างตัว ทำงานอย่างหนัก มาสู่ช่วงวัยแห่งความสำเร็จ แต่ต้องมานั่งเสียดายกับการที่ไม่ได้ดูแลเอาใจใส่ฟันในช่วงเวลาที่ผ่านมา จนมาถึงวันนี้จึงสายเกินแก้ บางคนถึงกับบ่นว่า “มีเงินมีทอง ก็ไม่มีความสุข กินอะไรก็ไม่ได้ ฟันไม่ดีกินอะไรก็ไม่อร่อย “ เพื่อไม่ให้เหตุการณ์เหล่านี้ประสบกับคุณ เรามาทำความเข้าใจ กับอวัยวะที่ช่วยในการบดเคี้ยวอาหารกันสักหน่อย

วัยทารก – 3 ปี
ปัญหาในช่วงนี้พบไม่มากนัก แต่ที่ต้องให้ความสนใจ คือ

1) การทำความสะอาดช่องปาก เพื่อให้ทารกเคยชินกับการมีช่องปากที่สะอาด ด้วยการเช็ดคราบนมและอาหาร จาก ฟัน เหงือก ลิ้น และกระพุ้งแก้มด้วยสำลีหรือผ้าก๊อซชุบน้ำ
2) การพบทันตแพทย์ในการให้ฟลูออไรด์เพื่อเพิ่มความแข็งแรงของฟัน ในระยะเวลาและขนาดที่เหมาะสม
3) ปัญหาในช่องปากของเด็กวัยนี้ที่ต้องระมัดระวังคือ การดูดขวดนมก่อนนอน และหลับคาขวดนม คราบนมและน้ำตาลที่ตกค้างอยู่บนฟันและเหงือก ทำให้เกิดปัญหาฟันผุทั้งปาก (Rampant carries & Bottle caries) และเหลือแต่ตอฟัน ทำให้เด็กทานอาหารไม่ได้ ส่งผลต่อพัฒนาการทางร่างกายและการเจริญเติบโต รวมทั้งสมาธิและสติปัญญา

เด็กเล็กวัย 4 ปี – 12 ปี
ปัญหาที่พบในช่วงนี้ และการแก้ไข

1) การผุของฟันน้ำนม และการสูญเสียฟันน้ำนมก่อนกำหนด ซึ่งส่งผลต่อแนวการขึ้นของฟันแท้ แก้ไขโดย
การอุดฟัน , เคลือบฟลูออไรด์ , การเคลือบหลุมร่องฟัน , การรักษาคลองรากฟันน้ำนม และการใส่เครื่องมือกันฟันล้ม ฯลฯ
ในบางรายขาดการเอาใจใส่ดูแลเรื่องพฤติกรรมอาหาร และทำความสะอาดช่องปาก ทำให้ต้อง
สูญเสียฟันกรามแท้ซี่แรก ( ซึ่งขึ้นมาในช่องปากเมื่ออายุ 6 ปี )เพราะผุเสียหายอย่างหนักจนต้องถอนออกไป
2) ปัญหาพฤติกรรม และ นิสัยที่ไม่ถูกต้อง เช่น การดูดนิ้วหัวแม่มือ (Thumb suck) , การกลืนที่ใช้ลิ้นดันฟันหน้า (Thougue trust) ,การดูดหรือกัดริมฝีปาก การกัดเล็บมือหรือสิ่งของอื่น ๆ เพราะจะก่อให้เกิดปัญหาการสบฟันผิดปกติตามมา การแก้ไขควรดำเนินการแต่เนิ่นๆ จะช่วยลดปัญหาในระยะฟันแท้ได้มาก
3) ปัญหาความสัมพันธ์ของขากรรไกรบนและล่าง (Jaw relation) ทั้งในช่วงอายุของฟันน้ำนม และช่วงอายุฟันผสม ( Mixed Dentition ) ซึ่งในช่วงวัยนี้อาจพิจารณาใช้เครื่องมือชนิดถอดได้ ( Removable appliance ) เพื่อเป็นการแก้ปัญหาตั้งแต่เบื้องต้นของความผิดปกติของขากรรไกรบนและล่างที่ไม่สัมพันธ์กัน
การแก้ไขการสบฟันที่ผิดปกติ ตั้งแต่เริ่มแรกจะช่วยให้ปัญหาการสบฟันที่ผิดปกติลดลง ในช่วงฟันแท้
เนื่องจากการเจริญเติบโตของขากรรไกรทั้งบนและล่าง สามารถเจริญเติบโตตามธรรมชาติโดยไม่ถูกขัดขวาง
และที่สำคัญที่สุดการสบฟันที่ถูกต้อง จะทำให้ใบหน้ามีความสวยงาม ทำให้เด็กมีความมั่นใจในตัวเอง มี
ความสุข มีบุคลิกภาพที่ดี
4) แก้ไข และป้องกันการล้มเอียงของฟันด้วย เครื่องมือป้องกันฟันล้ม (Space maintainer ) , Retainer Regainner
5) ในเด็กวัยต่ำกว่า 12 ปี ปัญหาที่ถือว่ารุนแรงต้องรีบแก้ไขทันทีที่พบ คือ
- Tougue thrust ( การกลืนที่ใช้ลิ้นดันฟันหน้า )
- Class lll Jaw relation ( การสบฟันแบบฟันล่างคร่อมฟันบน )
- Class ll tendency ( แนวโน้วการเกิดฟันยื่นเหยิน )
- E-loss (ฟันกรามน้ำนมซี่สุดท้ายหลุดก่อนเวลา ทำให้ฟันแท้เคลื่อนมาข้างหน้า และเกิดปัญหาฟันแท้ซี่อื่นๆขึ้นผิดตำแหน่งตามมา)
- 6 Molar loss ( การสูญเสียฟันกรามแท้ )
- Anterior crowding ( ฟันหน้าซ้อนเก )
ปัญหาเหล่านี้ส่ามารถแก้ไขได้ด้วยเครื่องมือชนิดถอดได้ ( Removable appliance ) เพื่อลดปัญหา
และ ทำให้การแก้ปัญหาเมื่อฟันแท้ขึ้นครบง่ายขึ้น ความรุนแรงของปัญหาจะลดลงเมื่ออายุ 12 ปี จะเข้าระบบการแก้ปัญหาโดยใช้ การจัดฟันโดยเครื่องมือติดแน่น ( Fixed appliance ) ได้ง่าย และได้ผลเร็วขึ้น ลดปัญหาการถอนฟัน 4 ซี่ ก่อนจัดฟัน

วัยรุ่น – วัยทำงาน
ปัญหา และ การแก้ไข

1) ดูแลสุขภาพฟันด้วยงานทันตกรรมทั่วไป เช่น อุดฟัน ขูดหินปูน ฯลฯ
2) ปัญหา Jaw relation ในช่วงวัยนี้การแก้ปัญหาส่วนใหญ่จะใช้เครื่องมือจัดฟันชนิดติดแน่น ( Fixed appliance )
3) ปัญหาการบดเคี้ยว ที่มาจากการสูญเสียฟัน หรือ ปัญหาการสบฟันผิดปกติ สามารถแก้ไขโดยงานทันตกรรมใส่ฟัน ( Prosthesis )
4) ปัญหาความสวยงาม และขาดความมั่นใจ เช่น ฟันสีคล้ำ , รูปร่างฟันไม่ได้สัดส่วน , ฟันสึก , ฟันแหว่ง สามารถแก้ไขด้วย งานทันตกรรมตกแต่ง ( Esthetic Dentistry )
5) ปัญหาโรคเหงือก ปริทันต์ และ ความผิดปกติของฟัน เช่น ฟันคุด(Impacted tooth) , ฟันฝัง (Embeded tooth) แก้ไขโดยทันตแพทย์โรคเหงือก( Periodontist ) และ ศัลยแพทย์ช่องปาก ( Oral surgeon )